ابراهيم عاملي ( موثق )
مقدمه 9
تفسير عاملي ( فارسي )
زيد بن ثابت . اگرچه بموجب نقل تاريخ القرآن زنجانى مورّخين در اين عدّه اختلاف دارند ولى از مجموع گفتار آنها ميتوان اطمينان كرد كه ابى بن كعب و معاذ بن جبل و زيد بن ثابت تمام قرآن را داشتهاند و اما حضرت امير على عليه السلام بطورى كه اشاره شد و تاريخ و حديث حكم مىكند بعد از وفات پيغمبر اقدام بجمعآورى قرآن فرمود چنان كه در تاريخ القرآن زنجانى فصل هشتم پاورقى كتاب از كتاب القراآت ابو عبيده نقل است كه بعضى از اصحاب پيغمبر تمام قرآن را جمعآورى نموده و بعضى ديگر مقدارى از آن را داشته و بعد از وفات آنحضرت تكميل نمودهاند . و آيا علىّ عليه السلام قرآن تمام داشته يا بعد از پيغمبر تكميل فرمود ؟ على ( ع ) قرآن را حفظ داشته و ممكن است كه قرآن مدوّن نزد آنحضرت نبوده و اينكه مشهور يا مسلم است كه بعد از پيغمبر وقت و همّت آنحضرت مصروف جمع قرآن شده مقصود آن است كه همان نوشته هاى روى وسائل متفرقه از قبيل سنگ و استخوان را جمعآورى نموده و به صورت قرآن مدوّن درآورده است چنان كه در وصيّت پيغمبر به آن حضرت كه نقل شد از حضرت صادق مفيد همين احتمال است كه دستور فرموده اين نوشته هاى متفرّق را تدوين نمايد و در آخر فصل هشتم تاريخ - القرآن زنجانى از كتاب ارشاد مفيد نقل شده كه على « ع » در قرآن خود آيات منسوخ را بر ناسخ مقدّم نوشت و تفسير و مقصود و تأويل آيات را بطور تفصيل در آن نوشت و سيوطى هم در كتاب اتقان اين مطلب را از ارشاد مفيد نقل كرده است . 3 - آنهائى كه قرآن را در زمان پيغمبر حفظ داشتهاند فصل پنجم تاريخ القرآن : از براء نقل كردهاند اوّل كسى كه از ياران پيغمبر وارد مدينه شد مصعب بن عمير و ابن ام مكتوم بودند كه مشغول تعليم قرآن شدند و بعد از آنها عمار و بلال مأمور اين كار شدند و در نتيجه عده ى زيادى قرآن را ياد گرفتند و حفاظ قرآن شدند و هر كس از مكه هجرت بمدينه ميكرد پيغمبر او را بيكى از حفاظ قرآن مىسپرد كه به او ياد بدهند و از اين جهت حفاظ قرآن زياد شدند بطورى كه ميگويند در جنگ بئر معونه هفتاد نفر از قارئين قرآن كشته شدند و نيز زنجانى دنباله ى مطلب بالا